Ogólna definicja masażu
Zaczniemy sobie blog od tego co to w ogóle jest masaż
Opierać się będę na książkach do masażu napisanych przez Zborowskiego, Magierę, Gwardzikową i Prochowicza gdyż większość szkół uczących na kierunku technik masazysta właśnie na nich opiera swój program nauczania. Ograniczmy definicję do ogólnej definicji masażu gdyż doskonale sobie zdaję sprawę z tego, że jeśli pójdziemy w świat masaży kosmetycznych, energetycznych czy też orientalnych możemy nigdy nie dojść do trafnej definicji aczkolwiek pewnie i znalazłoby się kilka punktów styku. Niemniej jednak na potrzeby pewnej systematyzacji tematu ograniczymy się.
A więc po kolei.
Definicja masażu Adama Zborowskiego
Adam Zborowski napisał następująco:
„Masaż klasyczny można scharakteryzować jako metodę leczenia fizykalnego zewnętrznych i wewnętrznych objawów chorobowych, a wielu przypadkach przyczyn chorobowych. Polega ona na mechanicznym podrażnieniu tkanek. Masaż wywiera pośredni i bezpośredni wpływ na organizm. Składa się on z wielu chwytów, ruchów i opracowań. Głaskania, rozcierania, ugniatania o poklepywania wibracji, roztrząsania, wałkowania) Których celem jest nie tylko leczenie, lecz także zapobieganie wielu chorobom. „
Co tutaj mamy.
Mamy informację, że jest to bodziec mechaniczny oddziałujący na tkanki. Mamy również informację, że masaż wpływa na organizm człowieka i to dość znacząco wpływa na niego zarówno pośrednio jak i bezpośrednio zarówno na objawy z jakimi do nas pacjent przychodzi ale również na przyczynę tych objawów bo doskonale zdajemy sobie sprawę, że objaw nie zawsze jest tam gdzie przyczyna dolegliwości a często wręcz zdecydowanie nie tam. Kwestia oczywiście umiejętności stawiania trafnych hipotez diagnostycznych i potwierdzania czy też zaprzeczania im w procesie diagnostycznym jak i leczniczym.
Zborowski pokusił się również o informację z czego się składa masaż. Napisał o chwytach, ruchach i opracowaniach takich jak głaskanie, rozcieranie, ugniatanie, wibracja itd. Są to oczywiście techniki masażu klasycznego.
O technikach stosowanych w masażu opowiem kiedy indziej jednak co wybrzmiewa z tego fragmentu to fakt, że raczej jest mowa o typowym masażu ręcznym a niekoniecznie przyrządowym.
No i najważniejsze z tego fragmentu na koniec – masaż klasyczny można scharakteryzować jako metodę leczenia fizykalnego… oraz drugi … którego celem jest nie tylko leczenie lecz także zapobieganie wielu chorobom…
A więc masaż ma swoje oddziaływanie na organizm człowieka jako metoda leczenia więc z założenia zbadane jest jego oddziaływanie na organizm człowieka zarówno pod kątem poszczególnych technik, wskazań i przeciwwskazań, skutków ubocznych i całego szeregu spełnienia norm badawczych.
Czy tak faktycznie jest – to już zostawię bez odpowiedzi aby każdy mógł sobie takie publikacje naukowe poszukać jednak skoro w samej definicji jest metodą leczniczą wszelkie normy badań metod leczniczych powinien przejść.
Idziemy dalej.
Definicja masażu Leszka Magiery
„Masaż jest formą oddziaływania na ustrój, za pomocą której wykorzystuje się bodźce mechaniczne, głównie w postaci ucisku na tkanki w celu wywołania odczynów fizjologicznych. Masaż klasyczny to zespół technik chwytów, rękoczynów, stosowanych w odpowiedniej kolejności, które wywierają wpływ na tkanki ustroju człowieka, powodując wystąpienie odczynów tkankach i narządach. Celem masażu klasycznego jest za działanie na układ ruchu, mięśnie, ścięgna, torebki stawowe okostną kości oraz na skórę tkankę łączną tkankę tłuszczową, zakończenia nerwowe skórze, a także na układ krwionośny i chłonny. Pośrednio masaż klasyczny działa również na narządy wewnętrzne.”
I cóż ciekawego w tej definicji się zadziewa.
Nie mamy tu informacji o tym, że jest to metoda lecznicza (masaż leczniczy). Raczej ogólnie ujęty jest fakt, iż jest on formą oddziaływania na ustrój i jego celem samym w sobie jest oddziaływanie na ten ustrój a konkretnie na układ ruchu i związane z nim mięśnie, ścięgna, stawy itd., ale także na tkankę tłuszczową, układ chłonny czy też krwionośny. Jest też informacja o działaniu (działanie masażu klasycznego) pośrednim na narządy wewnętrzne a więc możemy domniemywać, iż w domyśle Leszek Magiera również dzieli wpływ masażu na pośredni i bezpośredni.
Napisał on również, że w masażu wykorzystywane są bodźce mechaniczne w postaci ucisku na tkanki oraz że jest to zespół chwytów, rękoczynów stosowanych w odpowiedniej kolejności.
Tu również możemy przypuszczać, że za czasów tworzenia definicji z jego strony poza aquawibronem nie było szaleństw z dodatkowym osprzętem do masażu więc dla niego również masaż głównie wykonywany był za pomocą rąk masażysty.
Czy coś więcej – tak. Napisał w definicji, że te „rękoczyny” stosowane są w odpowiedniej kolejności co ważne jest akurat przy masażu klasycznym, a o czym nie wspomniał Andrzej Zborowski. Fakt: wymienił techniki w kolejności ich wykonywania więc ewentualnie w domyśle możemy mieć z tyłu głowy informację, iż może to również autor miał na myśli aczkolwiek tego na 100% nie wiemy. Wiemy natomiast, że w masażu klasycznym kolejność wykonywania poszczególnych technik ma znaczenie.
Definicja masażu Moniki Gwardzik
Skupiła się ona również na definicji masażu klasycznego.
„Masaż klasyczny jest zabiegiem polegającym na sprężystym odkształcaniu tkanek. Podczas masażu wykorzystuje się różnego rodzaju ruchy i chwyty, które stosowane w określony sposób na poszczególnych tkankach wywierają bezpośredni i pośredni wpływ na organizm.”
Przy opisywaniu w dalszej części książki również są definicje poszczególnych masaży bardziej lub mniej precyzyjnie opisane ale chodzi nam o ogólne stworzenie definicji masażu dlatego też skupimy się na definicji Pani Gwardzik masażu klasycznego. Czym jest ten masaż – jest zabiegiem polegającym na sprężystym odkształcaniu tkanek. Pierwsze pytanie jakie mi się nasuwa to jest czym jest sprężyste odkształcenie tkanek? Z mojej wiedzy w kontekście masażu klasycznego oznacza proces, w którym tkanki ciała, takie jak mięśnie, skóra czy powięzi, są rozciągane, ściskane i manipulowane w sposób, który pozwala im powrócić do swojego pierwotnego kształtu. Ten rodzaj odkształcenia jest „sprężysty” w sensie, że tkanki nie ulegają trwałym zmianom, ale zamiast tego odzyskują swoją naturalną strukturę i napięcie po zakończeniu nacisku czy manipulacji. Czy przeciętny słuchacz się tego domyśli – nie wiem. No ale też od tego jest nauczyciel aby pewne rzeczy wyjaśnić.
Kolejna rzecz – różnego rodzaju ruchy i chwyty. Pomimo, że definicja dotyczy masażu klasycznego, w którym są wyszczególnione chwyty jakie wykorzystujemy to nie są one wymienione. Oczywiście rolą nauczyciela jest tu również wymienienie jakie są techniki masażu klasycznego: głaskania, rozcierania itd. ale skoro definicja dotyczy konkretnego masażu to powinna się w mojej ocenie na tym skupić co zrobił Zborowski ale również nie zrobił Magiera. Jednak co do ogólnej definicji masażu jest to dobry fragment do wykorzystania. Tkanek również jest wiele więc są tylko wspomniane że są i że masaż wpływa na nie w sposób bezpośredni i pośredni z czym się oczywiście w pełni zgadzam.
Definicja masażu Zygmunta Prochowicza
No i na sam koniec Zygmunt Prochowicz.
W swojej przedmowie napisał „Masaż leczniczy jest egzogennym bodźcem mechanicznym, którego źródłem jest ściśle określona praca rąk masażysty na tkankach masowanych.” Natomiast w rozdziale Klasyfikacji masażu napisał: „Pod pojęciem masażu rozumiemy ściśle określone oddziaływanie bodźcami mechanicznymi na tkanki organizmu żywego, przy biernym zachowaniu się masowanego.”
Dalej w rozdziale dotyczącym rodzajów masażu leczniczego daje dość konkretną definicję masażu klasycznego jednakże skupmy się na ogólnej definicji co to w ogóle jest masaż.
Tu pierwsze pytanie jakie się nasuwa jest – co to jest bodziec egzogenny. Bodziec egzogenny to wszelki rodzaj bodźca pochodzący z zewnętrznego środowiska, który wpływa na organizm. W kontekście masażu leczniczego, jest to wpływ mechaniczny wywierany na tkanki ciała przez ręce masażysty. Różne techniki masażu, takie jak ucisk, rozcieranie czy głaskanie, stanowią formę zewnętrznego bodźca mechanicznego, który może stymulować różne reakcje fizjologiczne w ciele, takie jak poprawa krążenia i zmniejszenie napięcia mięśniowego.
W przeciwieństwie do bodźców endogennych, które są generowane wewnątrz organizmu (na przykład hormony lub neurotransmitery), bodźce egzogenne są wprowadzane z zewnątrz i mogą być wykorzystywane w terapii dla uzyskania określonych efektów zdrowotnych.
Egzogenny bodziec mechaniczny, a nie pistolety i inne urządzenia chociażby z tego powodu, iż za jego czasów nie było to jeszcze modne, ręce masażysty były podstawowym i najważniejszym narzędziem pracy a też i dalej właśnie w definicji masażu klasycznego napisał „charakterystyczną cechą tego rodzaju masażu jest również to, że powinien on być wykonywany wyłącznie metodą ręczną bez użycia aparatów.” No i w tej ogólnej definicji jest też zwrot „ściśle określona praca rąk masażysty” więc tu nie mamy już żadnych wątpliwości.
Mamy tu również wspomniane o bodźcowaniu mechanicznym czyli znów zewnętrznym i pierwszy raz mamy zwróconą uwagę na to, że to terapeuta jest aktywny w tej pracy a pacjent jest bierny. I to jest chyba to co pacjentom podoba się najbardziej w tego rodzaju masażach ale wracając do ogólnej definicji wiemy, że nie przy każdym masażu (choć na pewno przy większości tak będzie) ponieważ jeśli weźmiemy masaż tkanek głębokich to praca aktywna pacjenta jest ma jak najbardziej wskazana.
Co tu możemy jeszcze wyciągnąć? Możemy jeszcze zwrócić uwagę na ściśle określone oddziaływanie na tkanki organizmu żywego. Możemy wywnioskować z tego, że chodzi o poszczególne techniki masażu ale nie są one wymienione i że te określone techniki w ściśle określony sposób wpływają na tkanki organizmu żywego. Tu znów – jakie tkanki i czy pośrednio czy bezpośrednio nie jest wymienione i zostaje to tylko w naszym domyśle, że chodzi o wszystkie tkanki skoro napisał o organizmie i wpływ również zostaje w domyśle i w wyjaśnieniu nauczyciela dla uczni.
Co możemy więc z tego wszystkiego wywnioskować i wyciągnąć?
Masaż z definicji ogólnej jest dość trudny do ujęcia gdyż formy masażu tak skrajnie różnią się od siebie, że trudno znaleźć tu części wspólne wzajemnie nie wykluczające się.
Mimo to spróbuję.
Masaż jest na pewno bodźcowaniem zewnętrznym na organizm pacjenta.
Na pewno jest bodźcowaniem mechanicznym bo jednak jest to praca fizyczna a nie chemiczne podawanie środków leczniczych.
Kolejną częścią wspólną wszystkich masaży jest to, że musi być jakiś narząd, który ten bodziec mechaniczny wywołuje więc będzie tu ewidentnie praca rąk masażysty ale też i w dzisiejszych czasach należy jednak uwzględnić dodatkowy osprzęt.
Jest też masaż sekwencją określonych ruchów bo bez względu czy są one tak ściśle określone jak w masażu klasycznym, segmentarnym, drenażu itd. czy też jest w nich dowolność jak w masażach relaksacyjnych to jednak znajomość wpływu poszczególnych technik na tkankę i opracowania ich w określoną sekwencję pozwala nam wywołać określony i zamierzony efekt pracy.
No i oczywiście każdy bodziec ma wpływ na organizm człowieka zarówno bezpośredni jak i pośredni.
A na jakie tkanki – wszystkie. I to nie podlega żadnej dyskusji. Kwestia znowu tego jakim masażem i na jakie tkanki chcemy zadziałać bezpośrednio to pośrednio zawsze bodźcowany jest cały organizm więc to trzeba mieć zawsze na uwadze.
Czym jest więc masaż?
W mojej definicji
„Masaż jest egzogennym bodźcowaniem mechanicznym organizmu za pomocą rąk masażysty lub używanego przez niego osprzętu, który wykonując ściśle określone (w danym rodzaju masażu) techniki wpływa bezpośrednio i pośrednio na cały organizm człowieka wspomagając go w procesach regeneracyjnych.”
I to jest moja definicja masażu.
Jest informacja, że bodziec pochodzi z zewnątrz. Jest informacja, że jest to bodziec mechaniczny.
Jest informacja jakich narzędzi używamy a mianowicie ręce masażysty lub osprzęt.
Jest informacja że w każdym masażu są inne szczególne dla tego masażu techniki.
Jest informacja, że wszystkie te techniki mają bezpośredni i pośredni wpływ na cały organizm człowieka.
Nie wyszczególniam poszczególnych tkanek bo ciało jest całością i wszystko na siebie nawzajem oddziaływuje więc dlatego napisałam, że wpływa na cały organizm. I każdy masaż choćby tylko miał działanie z założenia swojego relaksacyjne to i tak wpływa na organizm wspomagając go w procesach regeneracyjnych czyli wspomagając go w leczeniu, a także zapobiegając występowaniu chorób. Myślę, że dość jasna i klarowna definicja.
Oczywiście możesz mieć na ten temat swoje zdanie i chętnie się z nim zapoznam. Dlatego też czekam na Twoją opinię w komentarzach.
